व्यवस्थालाई दोष दिएर पन्छिँदैमा कहाँ बन्छ देश !

'फेरि एकपटक म मेरो गरिब देशमा छु। जहाँ बिजुली, इन्टरनेटलगायत सुबिस्तासहित छैनन्। त्यसैले म फेसबुकका पोष्ट, म्यासेजहरुलाई निरन्तर फलोअप गर्न सक्दिन २ नोभेम्बरसम्म क्षमाप्रार्थी।' माथिका हरफ एकजना हितैषी दाईको गत बिहीबार विराटनगरबाट गरेको फेसबुकको स्टाटसबाट पैँचो लिइएका हुन्। 

उहाँको यस्तो स्टाट्सलाई आठ जनाले 'लाइक' भन्दै मन परेको संकेत गरे। नौ जनाले कमेन्ट लेखे। अनुमति नलिइ यहाँ लेख्ने भएकाले नाम उल्लेख नगरी पनि उनीहरुको कमेन्टमात्र पढौं। यस्ता थिए -

- हुन्छ नि हजुर । नेपाली सबैलाई इन्टरनेटको पहुँचमा कहाँ पुग्न सकिन्छ र। विदेशमा बसुञ्जेल हो रहेछ नियमित।

- हुन्छ नि हजुर।

- के गर्नु हाम्रो तीतो यथार्थ।

- केही छैन दाजु। फेसबुकमा भन्दा आफ्नो मातृभूमिमा टेक्दा खुशियालीले फेसबुकलाई केही क्षणका लागि भुलाइ दिन्छ नि। होइन र।

- भैगो नि त 

- तपाइँको देशभन्दा बढी धेरै फेसबुक चलाउनेहरु छन्।

- केही समस्या छैन। धन्दा नमानौ।

- आफ्नो देशलाई गरिब भनेपछि अरुले के भन्छ दाइ। मलाई त सिक्किमबाट काँकडभिटा आइपुग्दा तातो भए पनि आफ्नै देशको हावा मन पर्छ।

- नो प्रोब्लेम दादा।

***

धेरैले बिग्रेको राजनीतिलाई दोषारोपण गरेर देश छाडेका छन्। विराटनगरको आदर्श विद्यालय पढेका ती दाई हिजोआज उनी हाल नेदरल्याण्डको अल्ट्रिच बस्छन्। १९९७ मा पब्लिक पोलिसी म्यानेजमेन्टमा स्नातकोत्तर र त्यसको तीन वर्षपछि न्युयोर्कको कोलम्बिया विश्वविद्यालयबाट इकोनोमिक पोलिसी म्यानेटमेन्ट विषयमा स्नातकोत्तर गरेका उनी यो दसैंमा नेपाल भ्रमणमा छन्। साथीका माध्यमबाट फेसबुके साथी बनेका ती दाजुलाई तीन दिनअघि उद्घोषकै कार्यालयमा स्वागत गर्न पाइयो। मलाई उहाँको व्यक्तिगत जीवनबारे अझै पनि धेरै थाहा छैन।

विज्ञ व्यक्तित्व , साहित्यका रुचि र बाहिर बसेपनि देशका बारे चासो र चिन्ता राख्ने व्यक्ति भनेर चिन्छु। मेरो बुझाइ , सोचाइ र देशका बारे मैले सोचेजस्तै सोच सबैको हुनुपर्छ भन्ने होइन। तर, मलाई लाग्छ, केही समय बाहिर बसेपछि काम लाग्ने गिदी भएकाहरु देशमा हुनुपर्छ।

०००

समय परिवर्तन भएको छ। पढेकाहरु अझ पढ्न बाहिर जान्छन्। बाहिरै बस्दा रमाउँछन्। अनि उतै जान लालायित छन्। यहाँ श्रमको उचित मूल्य नपाएको अनुभव गर्नेहरुको लाम ठूलो छ। महिनाको हजारभन्दा बढी उनीहरु बाहिर पुगेका छन्। 

मेरो एउटा भाइ छ। काकाको एक्लो छोरो। लगातार जीमेल र फेसबुकको च्याटमा आइरहने। उसले एक दिन भन्यो, 'दाजु, म कहाँ छु थाहा छ?' मैले भने 'के कुरा गर्छस् ! हेटौडा त हो नि।' उसले भन्यो, 'म त कोरिया आइपुगेको छु नि। थाहा छैन?' मलाइ थाहा थिएन। उसले भनेपछि मात्र थाहा भयो। 

मैले उसलाई भन्नु नभन्नु भनेँ। मेरो भावना उसको भन्दा फरक छ भन्ने लाग्छ। उ कम्प्युटरको हार्डवेयरको काम गर्थ्यो। महिनाको २५/३० हजार घरैबाट धाएर कमाउँथ्यो। त्यति एउटा नेपालीका लागि पुग्ने कमाइ हो। जीवन चल्छ। सपना सबैका हुन्छन्। सबैले पछि हेर्दैनन्। अघि बढ्न नै चाहन्छन्। तर, जति गरेपनि जाँदा मान्छेले केही लादैन। जति परिश्रम, उपार्जन छन्, ती सबै छाडेर जानुपर्छ। 

छोराछोरी घरका लागि भर हुन्। अभिभावकका अत्यावश्यक बेलामा उनीहरु सँगै उभिन सकेनन् भने ती भन्दा दुःख लाग्दा कुरा के हुन सक्लान्। उसले भन्यो, 'म आइहालें। भनेजस्तो काम त छैन। तर, पनि केही महिना हेर्छु भएन भने फिर्छु।' उसका कुरा ठीकै होलान्। तर, उ घर फिरोस् र, घरका लागि चाहिएका बेला उभिएको सुन्न पाइयोस् भन्ने मलाई लाग्छ।

०००

धेरै बाहिर गएका छन्। इन्टरनेटको च्याटमा भेट हुदा देश चिन्ता गर्छन्। तर, यहाँ गर्नेका लागि कामका अवसर रहेछन् भन्ने उदारहण पनि नभएका होइनन्। गत आइतबार जर्मनीको बर्लिनमा डा. एल्ब्रेच्ट हेनिङ र उनकी पत्नी क्रिष्टिनाले क्वाडि्रका नागरिक पुरस्कार पाए। विश्वका विभिन्न भागमा नागरिक समाजका लागि केही गर्नेहरुलाई यो पुरस्कार दिइने रहेछ। जर्मनीमा जन्मेका डा. हेनिङ दुई दसकदेखि लहानमा छन्। उनले त्यहाँ सगरमाथा चौधरी आँखा अस्पताल सुरु गरे। अस्पताल लहानमा मात्र सीमित भएन। त्यो विराटनगरसम्म आइपुगेर मुलुकमै आँखाका रोगीका लागि सबैभन्दा बढि सेवा दिने संस्था भएको छ।

  

सबैमा विशेषज्ञता हुँदैन। तर, प्रयास नगरे केही हुन्न। जर्मनमा जन्मेका एक चिकित्सकले नेपालमा आएर केही गर्ने अभियान थाल्न सक्छन् भने नेपालीले गर्न नसक्ने भन्ने हुन्न। सबै प्रयासहरु सानो अभियानबाट थालनी हुन्छ। सकारात्मक प्रयासका लागि सहयोगी हातहरु खोज्न सकिन्छ।

सबैले डा. हेनिङ जस्तो अभियान चलाउँछु भन्ने सम्भव नहोला। तर, आफूले सक्ने र घर नजिक रहेर गर्न सकिने धेरै कामहरु छन्। देशलाई बुद्धि र बल अनि सकारात्मक सोच भएकाहरुको खाँचो जहिल्यै छ। 

नेदरल्याण्डका रहेर १९ वर्षपछि विरोटनगर फिरी यहाँको विद्युत-इन्टरनेटको व्यवस्थालाई दोष दिनेभन्दा आफैं केही अभियान थाल्नेहरु चाहिन्छ। दसैंका लागि बिदा लिएर घर आएकाहरुले केही त्यस्तो सोचलाई कार्यरुप दिन चाहे कति जाती हुन्थ्यो होला।